Kamplasma, Gosteri, Tabutta Rovesata

1. Istanbul’un son gunlerde Dubai Kuleleri, Karakoy’un islahi gibi projeler dolayisiyla tartisilan, guncel degisime mimari olarak ayak uydurmasi son yirmi yildir yasanan kuresel pazara dahil olmanin mimari alandaki uyum calismalari olarak gorulebilir. Daha genis bir perspektiften bakarak bunu guncel yasam tarzina yerel adaptasyonlar olarak nitelendirebiliriz.

2. Postmodern yasam/tuketim ideolojisinin getirdigi bicim Bauman’in da tartistigi uzere buyuk alisveris merkezlerinde gozlenebilir. Bu mekanlardaki hijyen, bireycilik, ortak alanin ozellesmesi gunumuz kulturel yasam tarzinin semptomlari arasindadir. Paralel olarak, kent yasaminin kamp mentalitesi uzerine insa edildigini savunan goruste guncel durumu yerinde tespit etmektedir. Kamp tartismalariyla, ortacagda sehri birbirinden ayiran kapilarin, guvenlik sistemleriyle korunan toplu konutlarda veya dogru sembolik kodlarda giyinmeyenlerin alinmadigi alisveris merkezlerinde yeniden kapandigini gorebiliyoruz...

3. Bu tur bir mimari yasamin veya adapte olunan kulturel iklimin bir diger belirgin ozelligi ise kamptakilerin birbirleriyle iliskilerindeki bireysellikte gorulebilir. Bauman bunu anlatirken karavan kampi benzetmesini kullaniyor; herkes kendi arabasinda, kamp icerisinde, disaridaki tehlikelerden ayri yasiyor. Ayrica, kampin icerisinde herkes birbiriyle cikarlari ortustugu oranda iliskiye giriyor. Eger kampta olanlar hosa gitmezse, birey arabasina atladigi gibi kontrati bozabiliyor. Dolayisiyla, kamusal alan diye bahsedilebilecek bir ortak iletisim paylasim alanini yok eden bir bireycilik bu kulturel bicimin kodlarini olusturuyor. Aynen msn’de away gozukmek ve secilenlerle istenilen miktarda iletisime girmek gibi..

4. Bireycilik, paylasim ve iletisim gibi kavramlari eski kaliplarina sigmiyor. Warhol’un bir gun herkes onbes dakikaligina meshur olacak kehanetini dogru cikarircasina, bireyi bir gosteri nesnesine donusmekte ve sonuc olarak birey en cok izlenen veya tiklanan olmayi yegane amac haline getirmektedir. Dolayisiyla, kendi ismini Google’dan girmek dogallasmakta ve populerlesmektedir.

5. Bahsedilen kulturel durum, Gelin-Kaynana yarismalarinda da gorulebilmektedir. Donusume ugrayan, mihenk tasi islevini yitiren kamusal alanin, kurallarinin (Beyoglu’na kravatsiz gidilmezdi...) degismesi insanlarin model alacagi ideal tipin asinmasi ve yarattigi travma bu programlarda kendi yasamlarini gosterisellestirip digerlerine model olarak sunan programlarda tatmin olmaktadir. Bu nedenle, kendini gosteri olarak ifsa eden yasamlar onbes dakikadan fazla prime-time olmanin zevkini yasamakta ve AB gorusmelerinden daha fazla rating almaktadirlar...

6. Guncel teror olaylarinda da; kendi bedenini, bir gosteri nesnesi haline getirebilecek sermayeye sahip olmayan ve olamayacak, kamusal alan kamplasinca kafasini sokacak delik bulamayan artan sayidaki Mahsun’lar, sembolik alanda yerlerini, son anlarinda almaktadirlar. Patlayan bedenler gosterinin devamidir... Tabutta Rovesata’da tarihi mekanlara/mirasa artik biletsiz giremeyen Mahsun’un rovesatasini, tavuskusunu yiyerek atmasi ve sadece bu yolla sembolik alanda varolabilmesi, mimarinin oldugu kadar kulturel alaninda neye donusuyor oldugunu ornekliyor...

Kentteki yeni kamplasma, Ata Turk’un olumu, Mahsun ve 11 Eylul olaylarini ayni baglamda okuma imkani taniyor...